Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Dễ nổi nóng, dễ cáu gắt một cách vô cớ hoặc vì những chuyện nhỏ nhặt: "cáu bẩn" miêu tả tính khí khó chịu, hay quạu quọ, dễ bực bội.
   • Có thái độ khó chịu, gắt gỏng: Thường dùng để chỉ trạng thái tâm lý không ổn định, dễ phản ứng tiêu cực.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Ông ấy trở nên cáu bẩn mỗi khi bị mất ngủ.
  • Đừng có cáu bẩn với con cái như thế, chúng không có lỗi gì.
  • Vì hay đau ốm, nên anh ta sinh ra cáu bẩn.

Các cách sử dụng nâng cao

• "mặt mày cáu bẩn": vẻ mặt thể hiện sự bực dọc, khó chịu.

  • Nhìn mặt mày cáu bẩn của anh ta là biết có chuyện không vui.

• "tính khí cáu bẩn": tính tình hay cáu kỉnh, gắt gỏng.

  • Bà ấy có tính khí cáu bẩn, nên mọi người ít khi dám đến gần.

Biến thể và từ gần giống

• Cáu kỉnh (tính từ): có nghĩa tương tự, chỉ tính hay cáu gắt.
• Gắt gỏng (tính từ): tỏ ra khó tính, dễ nổi nóng.
• Bực bội (tính từ): cảm thấy khó chịu trong lòng, có thể dẫn đến cáu gắt.

Từ đồng nghĩa

• Nóng nảy: dễ nổi giận.
• Quạu quọ: cáu kỉnh, khó chịu (thường dùng trong phương ngữ miền Nam).
• Khó chịu: có cảm giác không thoải mái, bực mình.

Từ trái nghĩa

• Hiền hòa: tính tình ôn hòa, dễ chịu.
• Điềm đạm: bình tĩnh, không dễ nổi nóng.
• Vui vẻ: có tâm trạng tốt, dễ hòa đồng.

Lưu ý sử dụng

• Từ "cáu bẩn" thường dùng trong văn nói nhiều hơn văn viết trang trọng.
• Từ này thường mang sắc thái tiêu cực, miêu tả một tính cách hoặc trạng thái không mong muốn.
• Không nên nhầm lẫn với từ "cáu bẩn" trong cụm "bẩn thỉu, dơ bẩn" (chỉ sự dơ dáy). Ở đây, "cáu bẩn" là một từ ghép đẳng lập chỉ trạng thái tinh thần.